પાટણની ભૂમિ પર પગ મૂકતા જ સોલંકી કાળની ભવ્યતા આપણી નજર સામે તરવરવા લાગે છે. રાણી ઉદયમતીએ પોતાના પતિ ભીમદેવ પ્રથમની યાદમાં બંધાવેલી આ વાવ માત્ર પાણી સંગ્રહ કરવાનું સાધન નથી, પરંતુ પથ્થર પર કંડારેલું એક અદભુત મહાકાવ્ય છે જે સદીઓથી અડીખમ ઊભું છે.
જમીનની અંદર સાત માળનું સ્થાપત્ય
રાણીની વાવ એ ઊંડી ભૂગર્ભીય સંરચના છે જે સાત માળમાં વહેંચાયેલી છે અને દરેક માળ પર અદ્ભુત નકશીકામ જોવા મળે છે. અહીં કંડારાયેલી ભગવાન વિષ્ણુના દશાવતારની મૂર્તિઓ શિલ્પકલાની પરાકાષ્ઠા દર્શાવે છે અને જોનારને મંત્રમુગ્ધ કરી દે છે.
પાણી વ્યવસ્થાપન અને કલાનો સુમેળ
પ્રાચીન ભારતમાં જળ સંરક્ષણનું આ આયોજન દર્શાવે છે કે આપણા પૂર્વજો પર્યાવરણ અને કુદરતી સંસાધનોના ઉપયોગ વિશે કેટલા સજાગ હતા. વાવની રચના એવી રીતે કરવામાં આવી હતી કે ઉનાળાની કાળઝાળ ગરમીમાં પણ અહીં ઠંડક જળવાઈ રહેતી હતી.
આપણા ઐતિહાસિક સ્થાપત્યોનું જતન કરીએ
જ્યારે આપણે રાણીની વાવની મુલાકાત લઈએ છીએ, ત્યારે આપણે માત્ર એક પ્રવાસી તરીકે નહીં પણ આ મહાન વારસાના રક્ષક તરીકે જવું જોઈએ. આ સ્મારકો આપણી ઓળખ છે અને તેને ભવિષ્યની પેઢી માટે સુરક્ષિત રાખવી એ જ સાચી દેશભક્તિ છે.